Korenvelden in Auvers onder bewolkte hemel – Vincent van Gogh, juli 1890

Korenvelden in Auvers onder bewolkte hemel – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé à Auvers sous un ciel nuageux
Na 23 juli 1890

Tarwevelden in Auvers onder bewolkte hemel – Vincent van Gogh, juli 1890

Te zien in: Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 73 x 92 cm
JH2102 | F781

Naar vorige schilderij van Van Gogh – De tuin van Daubigny | Naar volgende schilderij van Van Gogh – Boerderijen in de buurt van Auvers
(zoveel mogelijk op datum)

Op de hoogvlakte boven Auvers-sur-Oise opent zich een landschap dat zowel alledaags als ontzagwekkend is. Vincent staat er in juli 1890 middenin wanneer hij dit schilderij maakt: een uitgestrekt korenveld onder een zware, bewolkte hemel. De horizon ligt laag, bijna terughoudend, terwijl de lucht zich breed en dominant over het doek uitstrekt. De wolkenmassa’s schuiven langzaam voorbij, alsof ze het ritme van de dag bepalen. In hun schaduw beweegt het koren met korte, nerveuze ritselingen, gevangen in opeenvolgende stroken geel en oker.

Hij kiest voor een directe, krachtige penseelvoering die het veld laat trillen van energie. De verf ligt dik op het doek, soms haast gejaagd aangebracht, als wilde hij het moment vóór het omslaan van het weer nog snel vastleggen. Het landschap oogt leeg, zonder figuren of gebouwen die houvast bieden. Toch ontstaat er een sterke aanwezigheid: die van de natuur zelf, in een fragiele balans tussen dreiging en licht.

Een omslag gaande

In Auvers werkt Van Gogh sneller dan ooit, gedreven door een intens verlangen om de omgeving te doorgronden. Zijn aandacht gaat uit naar de plekken waar het land en de lucht elkaar raken, naar de zones waarin stilte en onrust zich tegelijk aandienen. In dit schilderij vangt hij precies dat moment: wanneer de warmte van het koren nog voelbaar is, maar de lucht al hint naar een omslag. Het is een landschap dat zich voortdurend lijkt te hernemen, een plek waar iets op til is maar nog niet gebeurt.

Wie vandaag naar Korenvelden in Auvers onder bewolkte hemel kijkt, ervaart dezelfde spanning die Vincent destijds moet hebben gevoeld. Het doek ademt een openheid die uitnodigt tot kijken, maar ook een zekere terughoudendheid. Er is geen dramatische climax, geen vertelling die zich laat afronden; in plaats daarvan ontvouwt zich een wereld in overgang, waarin de schilder de kleinste verschuiving van licht en lucht registreert. Het resultaat is een krachtig, ingetogen landschap dat de bezoeker niet overweldigt maar stilletjes meesleept, zoals een veld dat onder een zware hemel zijn adem inhoudt.

Datering

oor het schilderij Korenvelden in Auvers onder bewolkte hemel bestaat geen enkele brief, schets of notitie waarin Vincent van Gogh een exacte dag noemt waarop hij het werk voltooide. Daarom wordt het in alle gezaghebbende catalogi eenvoudig gedateerd op “juli 1890”.

Het motief keert later wel terug in zijn correspondentie. In zijn brief van 23 juli 1890 aan Theo beschrijft Van Gogh namelijk “korenvelden … onder een bewolkte / onstuimige hemel”, een duidelijke verwijzing naar de reeks korenvelden met bewolkte luchten die hij in Auvers schilderde.

Die brief kan echter niet worden gezien als voltooiingsdatum van het schilderij: Van Gogh schrijft nergens dat hij het werk op die dag maakte. Hij verwijst er slechts naar als een schilderij dat al gereed was. Daarom geldt 23 juli 1890 niet als datering, maar slechts als bewijs dat het doek uiterlijk op die dag voltooid moet zijn geweest.

– Wheat Fields at Auvers under Clouded Sky – Vincent van Gogh, July 1890 –