Alle schilderijen van Vincent van Gogh 6: Auvers-sur-Oise

Alle schilderijen van Vincent van Gogh 6: Auvers-sur-Oise

De Schilderijen uit de periode van Vincent in Auvers-sur-Oise zijn nu allen ook zichtbaar. Het is ook de bedoeling om de schilderijen ooit te voorzien van commentaar. Lees meer…

Vincent in Auvers — de laatste zomer

Het is 20 mei 1890 wanneer Vincent van Gogh de trein uitstapt op het kleine station van Auvers-sur-Oise. De lucht is zacht, het graan staat al hoog, en het dorp ligt stil onder een lome voorjaarszon. Hij is net ontslagen uit het gesticht van Saint-Rémy-de-Provence. Een jaar lang leefde hij daar tussen muren en schaduwen, ver weg van de normale wereld. Nu verlangt hij naar lucht, naar werk, naar leven.

Aan de rand van het dorp wacht dokter Paul Gachet, een tengere man met een snor, arts en vriend van kunstenaars. Hij zal een oogje in het zeil houden, had broer Theo gezegd. Gachet kent Cézanne en Pissarro, verzamelt prenten en praat over kunst alsof het een vorm van genezing is. “Hij is wat zonderling,” schrijft Vincent later, “maar wel een mens met een hart.”

Het dak boven zijn hoofd

Vincent neemt zijn intrek in Auberge Ravoux, een herberg in het dorpscentrum. Zijn kamer is klein, net groot genoeg voor een bed, een stoel en een schilderkist. Het raam kijkt uit op het dak van de overburen. ’s Nachts hoort hij de regen zacht tikken op de dakpannen, overdag de stemmen van dorpsbewoners beneden in de gelagkamer.

Hij betaalt één franc per dag voor kost en inwoning. Overdag dwaalt hij met ezel en verfdozen door het landschap, dat hem betovert door zijn eenvoud: kronkelende paadjes, knotwilgen, blauwe luchten die oneindig lijken. “De stilte van Auvers is die van een klok die stil is blijven staan,” zou hij later schrijven.

De koorts van het werken

Er gebeurt iets wonderlijks in die weken: een soort bevrijding. Alsof hij uit een lange winter ontwaakt. In amper zeventig dagen schildert hij meer dan zeventig doeken – een tempo dat bijna bovenmenselijk is.

Hij schildert het kerkje van Auvers, dat met zijn donkere dak en trillende contouren tegen een blauwe lucht staat. Hij schildert dokter Gachet, ernstig en melancholiek, zittend bij een boek. Hij schildert velden vol koren, waar het geel brandt als vuur. En hij schildert de boomwortels bij een talud buiten het dorp, een wirwar van lijnen, alsof de aarde zelf zijn onrust meedeelt.

Zijn penseelstreek is breed, de kleuren zijn heftig: blauw, oker, smaragd, bloedrood. Alles leeft, alles beweegt. In zijn brieven aan Theo klinkt het bijna opgetogen:

Ik voel me weer als een mens die werkt.

Maar tussen de regels sluimert iets donkers.

De schaduw van verdriet

Theo is ziek, overwerkt, en twijfelt aan zijn toekomst bij zijn Parijse kunsthandel. Vincent voelt zich schuldig, een last op de schouders van zijn jongere broer. “Wat kan ik doen,” schrijft hij, “als mijn werk niets oplevert en mijn aanwezigheid alleen zorgen brengt?”

Ook de vriendschap met dokter Gachet verliest zijn glans. Hij vindt hem goedhartig, maar ook nerveus, te zwak om hem echt te helpen. “Hij is nog zieker dan ik,” schrijft hij. De dagen blijven productief, maar de brieven worden stiller. De toon zakt, alsof de woorden zelf moe worden.

Het korenveld

Op zondag 27 juli 1890 loopt hij in de namiddag het dorp uit, met zijn schilderkist onder de arm. Niemand weet precies waarheen. Misschien naar het veld achter de heuvels, waar hij vaak werkte. Daar, tussen de wuivende aren, zet hij een stap uit de wereld. Een schot klinkt, dof, ver weg in het koren.

Hij strompelt terug naar de herberg, houdt zijn borst vast. “Het is mij gelukt,” zegt hij rustig tegen de waard. Twee dagen later, op 29 juli, sterft hij in zijn kleine kamer. Theo, haastig uit Parijs gekomen, zit aan zijn bed. De broers spreken weinig. Hun handen raken elkaar, en dat is genoeg.
Zijn laatste woorden:

La tristesse durera toujours.
Het verdriet zal altijd blijven.

De stilte na de storm

Op het kerkhof van Auvers liggen de broers nu naast elkaar, onder een dek van klimop en zomerbloemen. Rondom het dorp liggen nog steeds de velden die hij schilderde, het kerkje dat hij zo vaak zag, het pad dat naar de heuvel loopt.

---

Lees hier → meer over Vincent van Gogh op deze website.

Den Haag en Drenthe – Etten, Alle schilderijen van Vincent van Gogh deel 1
Neunen en Antwerpen – Alle schilderijen van Vincent van Gogh deel 2
Parijs – Alle schilderijen van Vincent van Gogh deel 3
Arles – Alle schilderijen van Vincent van Gogh deel 4
Saint-Rémy – Alle schilderijen van Vincent van Gogh deel 5

---

Alle schilderijen van Vincent van Gogh 6: Auvers-sur-Oise

---

---

---

Mei 1890 – Vincent van Gogh – Schilderijen Auvers-sur-Oise

---

---

Huizen met rieten daken – Vincent van Gogh, mei 1890

Maisons aux toits de chaume
Woensdag 21 mei 1890
Locatie: Rue de Gré, Chaponval

Te zien in: Hermitage Museum, Sint Petersburg
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 60 x 73 cm
JH1984 | F750

Dit schilderij toont het meest uitgebreide uitzicht op rieten cottages van alle Auvers-doeken van Van Gogh. Het motief bevindt zich aan de westelijke rand van het dorp, in Valhermeil, voorbij Chaponval, waar in 1890 de meeste overgebleven huizen met rieten daken staan. Van Gogh werkt nooit verder naar het westen dan dit punt. Tegenwoordig is het motief vrijwel onherkenbaar.

Achter de cottages rijst een lappendeken van velden omhoog, “teer geel, teer zachtgroen,” zoals Van Gogh het beschrijft. De lucht blijft vrijwel onaangeroerd. De verste heuvelrij voegt hij waarschijnlijk in een later stadium toe; zeker is dat de groen-zwarte bomen als laatste verschijnen. De vier grote zonnebloemen linksonder wekken de indruk van bedachtzame toevoegingen in het atelier.

Dit schilderij zou de studie zijn die hij vermeldt in zijn brief van 21 mei 1890 aan zijn broer Theo en vrouw Jo direct na aankomst in Auvers: ‘…toen ik je schreef had ik nog niets gedaan. Nu Ik heb een studie van oude rieten daken met een veld erwten in bloei en wat tarwe op de voorgrond, heuvelachtige achtergrond. Een studie waarvan ik denk dat je die leuk zult vinden.’

Hulsker gelooft dat het schilderij behoort tot een groep van ongeveer twintig werken die Vincent maakte onmiddellijk na zijn aankomst in Auvers, 20 mei, en de rest van de maand: ‘… we zien in dit schilderij meteen de felle kleuren die, over het algemeen gesproken, zijn kenmerkend voor de Auvers-periode en onderscheiden ze enigszins van de schilderijen die in Saint-Rémy zijn gemaakt – hoewel van een echte breuk met het verleden van de ene op de andere week natuurlijk geen sprake is.’

Thatched Cottages and Houses – Vincent van Gogh, May 21, 1890

---

Kastanjeboom in bloei – Vincent van Gogh, mei 1890

Marronnier en fleurs
Donderdag 22 mei 1890
Locatie: Nabij 25 Rue Générald de Gaulle, Auvers-sur-Oise

Te zien in: Kröller-Müller Museum, Otterlo
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 63 x 50,5 cm
JH1991 | F752

In Kastanjeboom in bloei experimenteert Van Gogh met diverse penseelstreken. Hij gebruikt platte penseelstreken om het groen van de bomen weer te geven, terwijl hij met korte, rechte, donkerblauwe penseelstreken structuur aan het bladerdek geeft. Op bepaalde witte, taps toelopende randen plaatst hij dikke, donkerblauwe contouren die de bloesems als een soort zadeldak omringen.

Niet geverfd

De lucht schildert hij met overlappende zigzagstreken, een zachtere versie van de scherpe lijnen in de boom. Daarentegen bestaat de struik aan de rechterkant uit gebogen penseelstreken, en de blauwe schaduw op de voorgrond wordt snel aangebracht met losse streken. Het onderste deel van het doek laat hij ongeverfd.

Chestnut Tree in Blossom – Vincent van Gogh, May 22, 1890

---

Landschap met huisjes – Vincent van Gogh, mei 1890

Paysage avec des maisons (de chaume)
Circa vrijdag 23 mei 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 44 x 54,4 cm
Materiaal:
JH1986 | F1640r

– Landscape with Cottages – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Gezicht op Vessenots nabij Auvers – Vincent van Gogh, mei 1890

Les Vessenots à Auvers
Vrijdag 23 mei 1890

Te zien in: Thyssen-Bornemisza Museum, Madrid
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 55 x 65 cm
JH2003 | F797

Dit landschap van Les Vessenots, aan de rand van Auvers, toont een groep oude boerenhuisjes net onder een verhoogde horizon. Daaronder strekken de korenvelden zich uit tot aan de onderzijde van het doek, slechts onderbroken door enkele wiegende bomen. Het beperkte kleurengamma, vooral heldere groenen en gelen en de nerveuze, gejaagde penseelstreken in een golvend, repetitief ritme zijn kenmerkend voor Van Goghs werk in zijn laatste periode.

In de weken voor zijn dood schildert Van Gogh een groot aantal landschappen, altijd in de open lucht. Hij wordt heen en weer geslingerd door tegenstrijdige stemmingen: de weidse, vruchtbare akkers geven hem een gevoel van vrijheid, maar versterken tegelijk de melancholie en eenzaamheid die hem uiteindelijk tot zelfmoord drijven.

Hoewel zijn verblijf in Auvers nauwelijks twee maanden duurt, is het buitengewoon productief. In de laatste weken van zijn leven schildert Vincent enkele portretten en talloze landschappen, waaronder Les Vessenots, het deel van Auvers waar dokter Gachet – de eerste eigenaar van het doek – woont.

Zoals in meerdere schilderijen uit deze laatste periode combineert Van Gogh een compositie met een hoge horizon, een groep oude boerenwoningen (soms met rieten daken), uitgestrekte graanvelden en enkele bewegende bomen. Daarbij gebruikt hij een beperkt palet van lichtende groenen en gelen, en past hij nerveuze, onrustige penseelstreken toe in een golvend, herhalend patroon.

Zoals Guillermo Solana opmerkt in zijn studie over Van Goghs laatste periode, onderscheidt juist die hoge horizon de Auvers-landschappen van voorlopers als Daubigny en George Michel, én van de zeventiende-eeuwse Hollandse traditie. Tegelijk vormt het “een algemeen kenmerk van de vooruitstrevende landschapschilderkunst in de tweede helft van de negentiende eeuw.”

Vrijheid, melancholie en eenzaamheid

Hoewel Van Gogh naar de natuur schildert, met het onderwerp recht voor zich, toont hij altijd een volstrekt persoonlijke visie: een verbeelding van zijn indrukken. De vruchtbare weiden rond Auvers roepen bij hem tegenstrijdige gevoelens op. De vrijheid die de wijde velden inboezemen staat in scherp contrast met de melancholie en de eenzaamheid die zij eveneens oproepen.

Het is in een van die korenvelden, die hij meermaals schildert in die laatste weken, dat hij, verteerd door tegenstrijdige emoties en opnieuw overvallen door zijn diepe depressie, op de ochtend van 27 juli 1890 een einde maakt aan zijn leven door zichzelf neer te schieten. Hij sterft, gekweld en eenzaam, al blijft er, zoals blijkt uit de laatste brief aan zijn broer, tot het einde een sprankje hoop in zijn werk: “de waarheid is dat we alleen onze schilderijen kunnen laten spreken.”

Datering

De datering is vrij precies omdat Van Gogh op 20 mei 1890 in Auvers arriveert. In zijn brieven aan Theo beschrijft hij dat hij direct de velden bij Vessenots (Vétheuil/Vessenots-les-Vignes) opgaat om te schilderen. Het schilderij JH2003 wordt door de meeste catalogi (JH / Hulsker en ook het Van Gogh Museum) gedateerd op 23 mei 1890.

View of Vessenots Near Auvers – Vincent van Gogh, May 1890

---

Het huis van Père (Eloi Romaru) – Vincent van Gogh, mei 1890

La maison du père Éloi
Vrijdag 23 mei 1890
Locatie: 20 Rue Carnot, huis van de familie Romaru, Auvers-sur-Oise

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 51 x 58 cm
JH2002 | F794

Aan het einde van mei 1890 zet Vincent zijn ezel neer bij een eenvoudige boerderij aan de rue Carnot. Het is het erf van Gualbert Romaru, een plek waar het leven zich afspeelt tussen hout, aarde en stro, zonder opsmuk, maar juist daarom zo rijk aan vormen en kleuren. Op het doek verschijnt een compacte boerderij getransformeerd door Van Goghs penseel tot een levend geheel van blauw, groen en oker.

Later zal men spreken over De boerderij van vader Eloi. Een misverstand, ontstaan toen dokter Gachet de twee boerderijen door elkaar haalde. Later, toen Van Gogh allang niet meer leefde, vertelde dokter Paul Gachet dat het om de boerderij van père Éloi ging. Het klonk overtuigend, want Gachet kende het dorp tot in de kleinste kronkels. En zo kwam het in de catalogus van De la Faille terecht: De boerderij van vader Éloi.

Pas veel later, toen anderen met kaarten en oude beschrijvingen in de hand door Auvers zwierven, ontdekte men de vergissing. De boerderij van Éloi bleek elders te staan, en het doek moest worden teruggegeven aan Romaru, de échte eigenaar van dit stille erf. Wie vandaag langs de rue Carnot loopt, kan zich het misverstand bijna voorstellen. Twee boerenerven, niet eens zo ver van elkaar, met dezelfde daken, dezelfde verweerde muren.

Oude wijngaard met boerin

Wie vandaag langs nummer 20 van de rue Carnot loopt, kan zich moeilijk onttrekken aan de gedachte dat Van Gogh hier ooit stond, ogen gericht op de gevel, handen rusteloos zoekend naar de juiste kleur op zijn palet. En wie even doorwandelt, naar de rue Roger op de nummers 1, 2 en 3, treft opnieuw een echo van die dagen: daar schetste Vincent de tekening die bekendstaat als F 1624, Oude wijngaard met boerin.

Aan het begin van zijn verblijf in Auvers, in mei 1890, schrijft Vincent aan Theo en Jo dat hij al meteen schetsen heeft gemaakt. Eén daarvan noemt hij nadrukkelijk: Oude wijngaard met boerin. De plek ligt bij de rue Roger, op een paar passen van de boerderij die hij kort daarna op doek zal zetten.

Zo ontvouwt zich in die eerste dagen een patroon: Van Gogh verkent zijn nieuwe omgeving met potlood en penseel, haast gulzig, alsof hij elk erf en elk pad wil vastleggen. Eerst de wijngaard, dan de boerderij van Romaru, fragmenten van een dorp die in zijn brieven en schilderijen tot een levend geheel worden.

The House of Père Eloi (Romaru) – Vincent van Gogh, May 23, 1890

---

Kastanjeboom in bloei – Vincent van Gogh, mei 1890

Arbre de marronnier en fleurs – Marronnier en fleurs
Zaterdag 24 mei 1890
Locatie: buiten, 21 rue du Général de Gaulle, Auvers-sur-Oise

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 70 x 58 cm
JH1992 | F751

Chestnut Tree in Blossom – Vincent van Gogh, May 1890

---

Oude wijngaard met boerin – Vincent van Gogh, mei 1890

Un vieux vignoble avec une paysanne
Zondag 25 mei 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: potlood, penseel in olieverf en waterverf, op papier
Afmetingen: 44 × 54 cm
JH1985 | F1624

Aankomst in Auvers: hoop en plannen

Op 20 mei 1890 arriveert Vincent van Gogh in Auvers-sur-Oise, een dorp ten noorden van Parijs waar hij de laatste weken van zijn leven zal doorbrengen. Hij verblijft er in Auberge Ravoux en wordt medisch begeleid door dokter Paul Gachet. Al vijf dagen later, op 25 mei, schrijft hij een uitgebreide brief aan zijn broer Theo en diens vrouw Jo.

Daarin meldt hij dat hij een tekening van een oude wijngaard met een boerin heeft gemaakt en dat hij van plan is een groot doek op formaat nr. 30 te schilderen: “je le mettrai sur une grande toile”. Van dat schilderij is geen enkel spoor teruggevonden, maar het huis en de tuin uit de tekening keren terug in een ander werk:  Het huis van Père Éloi. In dezelfde brief klinkt zijn ambitie om direct na aankomst in Auvers productief te zijn:

Ik heb al een tekening gemaakt van een oude wijngaard met een boerin die ik op een groot doek zal zetten. Het lijkt me dat ik hier heel wat werk kan doen.

Kleur, contrast en de invloed van Delacroix

De tekening is bijzonder door de techniek: Van Gogh begint in potlood en werkt vervolgens met verdunde olieverf en waterverf. Het resultaat is een rijke schakering in vooral paarse tinten. In een eerdere brief uit mei schrijft hij dat hij sinds zijn terugkeer uit het zuiden “overal viooltjes ziet”, een observatie die direct zijn kleurkeuze beïnvloedt.

Een rood dak vormt een krachtig contrasterend accent. Dat contrast – rood tegen groen of paars – is een kleurtheorie die hij al in Parijs leerde kennen via Eugène Delacroix, en die hij later ook toepaste in enkele stillevens in Saint-Rémy. Het laat zien hoe Van Gogh, zelfs in een snelle tekening, experimenteert met kleurharmonie en expressieve tegenstellingen.

Een zeldzaam uitgewerkte tekening

In de laatste maanden van zijn leven richt Van Gogh zich bijna uitsluitend op schilderen. Toch maakt hij nog enkele grote, uitgewerkte tekeningen, waaronder deze Oude wijngaard met boerin. De voorstelling ademt dezelfde energie als zijn late schilderijen: golvende lijnen geven ritme aan het landschap, alsof de aarde zelf beweegt. De blauwe tinten domineren, terwijl enkele daken rood zijn gekleurd – inmiddels verkleurd tot bruin.

Opvallend is dat hij grote delen van het papier onbedekt laat. Het wit speelt een actieve rol, waardoor licht en lucht rechtstreeks deel uitmaken van de compositie. Het geeft de voorstelling een fris, haast vibrerend karakter.

Tegenstrijdige gevoelens in de wijngaard

De wijngaard van Auvers is meer dan een onderwerp: het is een weerspiegeling van Van Goghs gemoedstoestand. In dezelfde brief van 25 mei schrijft hij over de velden rond het dorp: “De uitgestrektheid van het landschap is prachtig, hier voel ik me werkelijk op mijn gemak, maar tegelijk kan het ook een gevoel van eenzaamheid geven.” Die tegenstrijdige gevoelens keren terug in Oude wijngaard met boerin: de vrijheid van het open landschap staat tegenover de melancholie van de eenzame boerin die tussen de wijnstokken werkt.

Een verloren schilderij, een blijvende tekening

Dat het aangekondigde grote doek van formaat nr. 30 ontbreekt, maakt deze tekening des te belangrijker. Ze documenteert een moment van overgang: Van Gogh arriveert vol plannen en energie, werkt direct buiten in het veld en zet zijn ideeën eerst in een tekening neer, met de bedoeling ze later op groter formaat uit te werken. Hoewel dat schilderij verloren is gegaan, blijft de tekening een tastbaar bewijs van zijn creatieve zoektocht.

Slot: hoop in de laatste weken

Oude wijngaard met boerin behoort tot de zeldzame tekeningen uit Van Goghs laatste maanden. Ze toont hoe hij, ondanks zijn psychische worstelingen, intens blijft experimenteren met kleur, ritme en expressie. In een van zijn laatste brieven schrijft hij: “Het enige wat wij kunnen doen, is onze schilderijen laten spreken.”

Old Vineyard with Peasant Woman – Vincent van Gogh, May, 25th 1890

---

Het huis van Père Pilon – Vincent van Gogh, mei 1890

La maison du père Pilon
Zondag en/of maandag 25–26 mei 1890
Locatie: 18 rue François Villon, Auvers-sur-Oise

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 49 x 70 cm
JH1995 | F791

De La Faille vermeldt als locatie van Het huis van père Pilon het adres 18 rue François Villon (49°4′13.02″N, 2°8′40.12″E), halverwege tussen de Auberge Ravoux en 5 Rue de Gré. De villa van père Pilon was één van de grotere, modernere villa’s in Auvers en wordt op het schilderij deels aan het zicht onttrokken door een grote kastanjeboom. In de brief die Vincent de dag na zijn aankomst aan Theo en Jo stuurt, schrijft hij dat hij de villa’s van Auvers bijna even aantrekkelijk vond als de met riet bedekte huisjes.

Pickvance stelt dat het schilderij mogelijk al op 24 mei is gemaakt en dat het halo-effect in de lucht kan verwijzen naar het natte en stormachtige weer dat Van Gogh op zaterdag 24 en zondag 25 mei ervoer.

The House of Père Pilon – Vincent van Gogh, May 1890

---

Vaas met bloemen – Vincent van Gogh, mei 1890

Vase de fleurs
Maandag 26 of dinsdag 27 mei 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afemtingen: 42 x 29 cm
JH 2046 | F 764a

– Still Life: Vase with Rose-Mallows- Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Tot bloei komende kastanjetakken – Vincent van Gogh, mei 1890

Branches de marronnier en fleurs
Maandag 26 of dinsdag 27 mei 1890
Locatie: buiten, vermoedelijk in de tuin of directe omgeving van het Logement Ravoux aan de Place de la Mairie in Auvers-sur-Oise

Te zien in: Foundation E.G. Bührle, Zürich
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 72 x 91 cm
JH2010 | F820

Het schilderij laat een close-up zien van bloeiende kastanjetakken tegen een felblauwe lucht. Er is geen horizon, geen context, alleen de dansende beweging van bladeren, knoppen en witte bloesems in het zonlicht. De penseelstreken zijn snel, levendig, en tonen Van Goghs typische ritmische handschrift. De compositie is bijna abstract: de natuur als pure kleur en energie. Het lijkt een lofzang op het leven zelf, geschilderd door iemand die intens voelde dat de tijd kort was.

Het schilderij Tot bloei komende kastanjetakken behoort tot de vier werken die spoorloos verdwenen na een brutale roof uit de Fondation E.G. Bührle in Zürich, op een koude winteravond van 10 februari 2008. De diefstal haalde wereldwijd de voorpagina’s: miljoenenkunst, zomaar meegenomen uit een keurige Zwitserse galerie.

Negen dagen later volgt de onverwachte wending. In een geparkeerde auto ergens in Zürich treft de politie het werk aan, samen met een tweede van de gestolen schilderijen. Onbeschadigd, alsof het slechts even was uitgeleend aan de schaduwzijde van de stad.

Blossoming Chestnut Branches – Vincent van Gogh, May 1890

---

Over dokter Paul Gachet en zijn tuin

Het is voorjaar 1890. Terwijl Vincent nog in het psychiatrische inrichting van Saint-Rémy verblijft, smeden zijn broer Theo en de schilder Camille Pissarro een plan. Vincent moet naar Auvers-sur-Oise, een dorp niet ver van Parijs, waar hij kan herstellen onder toezicht van dokter Paul Gachet, een homeopathisch arts, verzamelaar en beschermheer van kunstenaars. Gachet kent Cézanne en Pissarro, en praat over kunst alsof het een vorm van genezing is.

Theo regelt een aanbevelingsbrief, en wanneer Vincent in mei arriveert, wacht de dokter hem op aan de rand van het dorp. Zijn huis ligt op een helling, met uitzicht over de vallei en een tuin vol bloemen en wilde kruiden. Gachet heeft de nerveuze energie van iemand die te veel nadenkt. Vincent ziet het meteen: deze man is niet alleen arts, maar ook patiënt.

Vincent loopt regelmatig met zijn schilderkist naar Gachets huis, waar ze praten over kleur, melancholie en medicijnplanten. Er ontstaat iets van broederschap. In zijn brief van 20 mei 1890 schrijft Vincent:

Ik heb dokter Gachet gezien. Hij maakt op mij de indruk wat excentriek te zijn, maar zijn ervaring als arts houdt hem in evenwicht, terwijl hij strijdt tegen de zenuwkwaal waaraan hij, naar het mij voorkomt, minstens even ernstig lijdt als ik.

De tuinen

Vincent houdt van tuinen. Altijd al. Van de tuin van zijn vader in Nuenen tot het kleine Londense achterplaatsje dat hij ooit beplantte met klimrozen en kruiden toen hij nog kunsthandelaar was. Waar hij ook woont, overal zoekt hij een stukje aarde om iets te laten groeien.

Nu, in Auvers, herleeft die liefde. Hij schildert de tuin van dokter Gachet, de wilde bloemen achter het huis van Daubigny, de tuinen van het gesticht in Saint-Rémy die nog vers in zijn geheugen liggen. Overal ziet hij vormen en kleuren: het geel van boterbloemen, het paars van irissen, het rood van klaprozen dat gloeit als een wond in het gras.

In zijn brieven aan Theo en zijn zus Willemien schrijft hij over tuinieren alsof het een innerlijk medicijn is. Hij denkt na over kleurharmonieën en het verband tussen bloemen en gemoedstoestand. Wanneer hij somber is, schildert hij spookachtig witte aronskelken, bloemen die bijna verdwijnen in het licht. Als zijn stemming lichter is, kiest hij de roze oleander, vol leven en geur. En in momenten van onrust verschijnen op het doek de donkergroene cipressen die kronkelen als vlammen, en olijfbomen die glinsteren in zilvergroen.

Aan zijn zus Wil schrijft hij dat ze haar eigen tuin moet onderhouden, “zoals Candide bij Voltaire”, om vreugde en betekenis te vinden in de zorg voor iets kleins, iets levends.

---

De tuin van dokter Gachet in Auvers – Vincent van Gogh, mei 1890

Le Jardin du docteur Gachet à Auvers
Dinsdag 27 mei 1890
Locatie: Huis dokter Gachet, 78 Rue du Docteur-Gachet, 95430 Auvers-sur-Oise (toen Rue des Meulières, aan huisnummers deden ze nog niet)

Te zien in: Musée d’Orsay, Paris
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 73 x 51,5 cm
JH1999 | F755

Doctor Gachet’s Garden in Auvers – Vincent van Gogh, May 1890

---

Marguerite Gachet in de tuin – Vincent van Gogh, juni 1890

Marguerite Gachet dans le jardin
Zaterdag 31 mei of zondag 1 juni 1890
Locatie: 87 Rue Gachet

Te zien in: Musée d’Orsay, Parijs
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 46 x 55 cm
JH2005 | F756

– Marguerite Gachet in the Garden – Vincent van Gogh, June 1889 –

Dorpsstraat en trappen in Auvers met mensen – Vincent van Gogh, mei 1890

Rue de village et escaliers à Auvers avec personnages
Eind mei 1890

Te zien in: Saint Louis Art Museum, St. Louis
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 49,8 x 70,1 cm
JH2111 | F795

– Village Street and Steps in Auvers with Figures, Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Landschap met brug over de Oise – Vincent van Gogh, mei 1890

Paysage avec pont sur l’Oise
Eind mei 1890

Te zien in: Tate, Londen
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: grafiet (potlood), waterverf en gouache op papier
Afmetingen: 47,3 × 62,9 cm
JH2023 | F 1639

– Landscape with Bridge over the Oise – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Straat in Auvers – Vincent van Gogh, mei 1890

Rue à Auvers
Eind mei – begin juni 1890
Locatie: Rue de la Sansonne, Auvers-sur-Oise

Te zien in: Ateneum – Helsinki, IJsland
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 73 x 92 cm
JH2001 | F802

– Village Street and Steps in Auvers with Figures – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Dorpsstraat en trappen in Auvers met twee figuren – Vincent van Gogh, mei 1890

Rue de village et escaliers à Auvers avec deux figures
Eind mei – midden juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 20,5 x 26 cm
JH2110 | F796

Village Street and Steps in Auvers with Two Figures – Vincent van Gogh, May – June 1890

---

Huisjes met rieten daken in Cordeville – Vincent van Gogh, juni 1890

Chaumes de Cordeville à Auvers-sur-Oise
Eind mei – midden juni 1890
Locatie: 24 rue Rajon, Cordeville

Te zien in: Musée d’Orsay, Paris
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 72 x 91 cm
Materiaal: olieverf op doek
JH 1987 | F 792

– Thatched Cottages at Cordeville – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Huisjes met rieten daken in Jorgus – Vincent van Gogh, juni 1890

Eind mei – midden juni 1890
24 rue Rajon, Cordeville

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 33 x 40,5 cm
Materiaal: olieverf op doek
JH 2016 | F 758

– Thatched Cottages in Jorgus – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Boerderij met twee figuren – Vincent van Gogh, mei 1890

Ferme avec deux figures
Eind mei – midden juni 1890
Locatie: 24 rue Rajon, Cordeville

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 38 x 45 cm
JH2017 | F806

– Farmhouse with Two Figures – Vincent van Gogh, May – June 1890 –

---

Zicht op Auvers – Vincent van Gogh, mei 1890

Ferme avec deux figures
Eind mei – midden juni 1890
Locatie: waarschijnlijk zicht op Vessenots

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 52 cm
JH 2004 | F 799

– View of Auvers – Vincent van Gogh, May – June 1890 –

---

Korenvelden met Auvers op de achtergrond – Vincent van Gogh, mei 1890

Champs de blé avec Auvers à l’arrière-plan
Eind mei – midden juni 1890
Locatie: ter hoogte van rue de la Bourgogne

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 43 x 50 cm
JH 2123 | F 801

– Wheat Fields with Auvers in the Background – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Gezicht op Auvers met kerk – Vincent van Gogh, mei 1890

Vue d’Auvers avec l’église – Vue sur Auvers avec l’église
Eind mei – midden juni 1890
Locatie: ter hoogte van het treinstation in Auvers-sur-Oise

Te zien in: Rhode Island School of Design Museum, Providence
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 34 x 42 cm
JH2122 | F800

– View of Auvers with Church – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Huizen in Auvers – Vincent van Gogh, mei 1890

Maisons à Auvers
Eind mei – midden juni 1890

Te zien in: Museum of Fine Arts, Boston
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 72 x 60,5 cm
JH1988 | F759

Datering schilderij: sommige onderzoekers plaatsen het werk in de laatste week van mei, omdat het onderwerp overeenkomt met Van Goghs eerste wandelingen door het dorp en het schilderij stilistisch verwant is aan andere eerste-Auvers-werken zoals Straat in Auvers en Huizen bij Auvers. Andere catalogi houden rekening met 1–5 juni 1890, omdat de kleurenpaletten overeenkomen met schilderijen waarvan de datum beter bekend is (begin juni) en enkele brieven suggereren dat Van Gogh in die dagen intensief landschappen én dorpsscènes schilderde.

– Houses in Auvers – Vincent van Gogh, May 1890 –

---

Wilde bloemen en distels in een vaas – Vincent van Gogh, mei 1890

Fleurs sauvages et chardons dans un vase
Mei – juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 67 x 47 cm
JH2030 | F763

Wild Flowers and Thistles in a Vase – Vincent van Gogh, May 1890

---

Juni 1890 – Vincent van Gogh – Schilderijen Auvers-sur-Oise

---

---

Roze rozen – Vincent van Gogh, juni 1890

Roses roses
XX juni 1890

Te zien in: Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhagen
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 32 x 40,5 cm
JH2009 | F595

Datering: Roze rozen wordt meestal gezien als vroeg juni 1890, maar dat blijft een geschatte datering, geen harde datum.

Pink Roses – Vincent van Gogh, June 1890

---

Vaas met bloem en distels – Vincent van Gogh, juni 1890

Vase de fleurs et de chardons
XX juni 1890

Te zien in: Pola Museum of Art, Hakone, Japan
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 41 x 34 cm
JH2044 | F599

Still Life: Vase with Flower and Thistles – Vincent van Gogh, June 1890

---

De kleine stroom – Vincent van Gogh, juni 1890

Le petit cours d’eau – Le ruisselet
XX juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afemtingen: 25,5 x 40 cm
JH2022 | F740

The Little Stream – Vincent van Gogh, June 1890

---

Twee meisjes – Vincent van Gogh, juni 1890

Deux filles
XX juni 1890

De meisjes zijn anonieme dorpskinderen uit Auvers-sur-Oise. Hun namen zijn onbekend en in geen enkele historische bron bewaard gebleven.

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Te zien in: Musée d’Orsay, Parijs
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 51,2 x 51 cm
JH2051 | F783

– Two Children – Vincent van Gogh, June 1880 –

---

Twee meisjes – Vincent van Gogh, juni 1890

Deux filles
XX juni 1890

Te zien in: D.C.: Collection Joseph Albritton
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 51,5 x 46,5 cm
JH2052 | F784

– Two Kids –

---

Kind met sinasappel – Vincent van Gogh, juni 1890

Deux filles
XX juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 51 cm
JH2057 | F785

– Child with Orange – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Rode klaprozen en madeliefjes – Vincent van Gogh, juni 1890

Vase aux coquelicots et marguerites
Eerste helft van juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 65 x 50 cm
JH2032 | F280

Red Poppies and Daisies – Vincent van Gogh, June 1890

---

Absintglas met wilde bloemen – Vincent van Gogh, juni 1890

Verre d’absinthe avec fleurs des champs
Eerste helft juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 41 x 34 cm
Materiaal: olieverf op doek
JH 2033 | F 589

Still Life: Glass with Wild Flowers – Vincent van Gogh, June 1890

---

Stilleven: glas met anjers – Vincent van Gogh, juni 1890

Nature morte : verre aux œillets
Eerste helft juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 41 x 32 cm
JH2043 | F598

– Still Life: Glass with Carnations – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Chrysanten en wilde bloemen in een vaas – Vincent van Gogh, juni 1890

Chrysanthèmes et fleurs sauvages dans un vase
Eerste helft juni 1890

Te zien in: Metropolitan Museum of Art, New York
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Parijs
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 65 x 54 cm
JH1335 | F588

– Chrysanthemums and Wild – Vincent van Gogh, Flowers in a Vase Autumn 1887

---

Groene korenvelden – Vincent van Gogh, juni 1890

Champs de blé verts
Eerst helft juni 1890

Te zien in: National Gallery of Art, Washington D.C.
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 73 x 93 cm
JH1989 | F805

– Green Wheat Fields – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Japanse vaas met rozen en anemonen – Vincent van Gogh, juni 1890

Vase japonais avec roses et anémones
Zondag 1 – dinsdag 3 juni 1890

Te zien in: Musée d’Orsay, Parijs
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 51 x 51 cm
JH 2045 | F 764

– Still Life: Japanese Vase with Roses and Anemones – Vincent van Gogh, June 1889 –

---

Portret van dr. Gachet – Vincent van Gogh, juni 1890

Portrait du Dr Gachet
Dinsdag 3 – woensdag 4 juni 1890
Locatie: onbekend

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 67 x 56 cm
JH2007 | F753

– Portrait of Dr. Gachet – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

De kerk van Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

L’Église d’Auvers-sur-Oise
Woensdag 4 – donderdag 5 juni 1890
Locatie: Rue Ferdind Mesney

Te zien in: Musée d’Orsay, Paris
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 94 x 74 cm
JH2006 | F789

Dit schilderij, net als andere werken uit dezelfde periode, laat duidelijk zien hoe Van Gogh’s stijl vooruitloopt op het expressionisme. Hier is de vervorming van de werkelijkheid onmiskenbaar: het ontbreken van een klassieke perspectiefopbouw en de vrije vormen kondigen zowel het fauvisme als het latere expressionisme aan. Van Gogh neemt afstand van het impressionisme en zoekt zijn eigen, intensere weg.

We zien de Notre-Dame-de-l’Assomption in Auvers-sur-Oise, een kerk uit de 13e eeuw met overwegend gotische lijnen, maar ook romaanse elementen zoals een kleine absis. Van Gogh vangt het gebouw in krachtige contrasten, geïnspireerd door Japanse prentkunst: felle kleuren, dikke verfstreken (empâtement) en scherpe overgangen.

Drie momenten van de dag komen samen

Het verdwijnpunt is volledig afgesloten door het massieve kerkgebouw. Van onderaf gezien lijkt het imposant en zwaar, terwijl het kleine figuurtje op de voorgrond juist van bovenaf wordt weergegeven. Er zit een vreemd spel van licht in het doek: de lucht heeft de donkere diepte van de nacht, de grond baadt in helder daglicht. De kerk werpt een schaduw als in de late middag, terwijl de vrouw op de voorgrond er helemaal geen heeft. Het lijkt alsof drie momenten van de dag samenkomen: de middag in de voorgrond, de namiddag op de kerk, en de nacht in de hemel.

Van Gogh’s penseel maakt het landschap levendig en bewegelijk. Het figuurtje van de vrouw, snel en schetsmatig geschilderd, staat daarentegen stil en onwrikbaar. De golvende lijnen en vloeiende penseelstreken laten het gebouw bijna dansen; het dak buigt, de muren lijken te ademen. In de lucht draaien hoekige penseelstreken en geven zo een onrustige sfeer. De dikke verflaag versterkt dit gevoel van beweging, in scherp contrast met de sierlijke draaipatronen van de Japanse houtsneden waar Van Gogh zo van houdt.

The Church at Auvers – Vincent van Gogh, June 1890

---

Portret van dr. Gachet – Vincent van Gogh, juni 1890

Portrait du docteur Gachet
Vrijdag 6 en zaterdag 7 juni 1890
Locatie: onbekend

Te zien in: Musée d’Orsay, Paris
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 68 x 57 cm
JH2014 | F754

– Portrait of Dr. Gachet – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Tot bloei komende Acacia-takken – Vincent van Gogh, juni 1890

Branches d’acacia en fleur
Zaterdag 7 juni 1890

Te zien in: Nationalmuseum, Stockholm
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 32,5 x 24 cm
JH 2015 | F 821

– Blossoming Acacia Branches – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Oever van de Oise in Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

La rive de l’Oise à Auvers – Bords de l’Oise à Auvers
Tussen zondag 8 en zondag 15 juni 1890

Te zien in: Detroit Institute of Arts
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 73,3 x 93,6 cm
JH 2021 | F798

De Oever van de Oise in Auvers hoort tot een groep riviergezichten langs de Oise die Van Gogh schilderde vóór hij begon aan de grote double-square panorama’s van rond 20 tot 22 juni 1890. Vergelijkbare werken in dezelfde fase: F793 – De Oise bij Auvers (juni 1890), F794 – Roeiboten op de Oise (juni 1890) en F795 – Rivierlandschap bij Auvers (juni 1890).

Deze werken worden in de chronologie geplaatst vóór 20 juni, dus Oever van de Oise in Auvers (F798) is vrijwel zeker geschilderd in de eerste helft van juni 1890, waarschijnlijk tussen 8 en 15 juni.

Bank of the Oise at Auvers – Vincent van Gogh, June 1890

---

Huizen in Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

Maisons à Auvers
Maandag 9 of dinsdag 10 juni 1890
Locatie: Rue de Four

Te zien in: Museum of Fine Arts, Boston
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 72 x 60,5 cm
JH1989 | F805

– Houses at Auvers – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Huizen in Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

Maisons à Auvers
Maandag 9 of dinsdag 10 juni 1890
Locatie: Rue de Gré, Chaponval, Auvers-sur-Oise

Te zien in: Toledo Museum of Art
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 60,6 x 73 cm
JH1988 | F759

– Houses at Auvers – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Korenveld in Auvers met het witte huis – Vincent van Gogh, juni 1890

Champ de blé à Auvers avec la maison blanche
Circa woensdag 11 juni
Locatie: onbekend

Te zien in: The Phillips Collection, Washington D.C.
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal”; olieverf op doek
Afmetingen: 48,6 x 83,2 cm
JH 2018 | F 804

– Wheat Field at Auvers with White House – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Hooibergen onder een regenachtige hemel – Vincent van Gogh, juli 1890

Meules de foin sous un ciel pluvieux
Tussen maandag 9 juni 1890 en zondag 15 juni

Te zien in: Kröller-Müller Museum, Otterlo
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 64 x 52,5 cm
JH2121 | F563

De zomer van 1890 in Auvers-sur-Oise is nat en broeierig. Het graan staat hoog, de boeren hebben hun hooibergen opgestapeld, en telkens rolt er een bui over het dal. Voor Vincent van Gogh is dit landschap een onuitputtelijke bron. Hij schrijft aan zijn broer Theo over “uitgestrekte korenvelden na de regen”, een horizon die zo ver reikt als de zee. Het zijn geen woorden van iemand die zomaar wat rondwandelt: hij zuigt de kleuren, de geuren, de luchten in zich op.

In die weken schildert hij Hooibergen onder een regenachtige hemel. Het is een eenvoudig tafereel, haast banaal: een paar hooischelven op een veld. Maar kijk goed, en je ziet de regen. De hemel is zwaar, vol neerstrijkende penseelstreken die als schuine lijnen naar beneden vallen. De hooibergen zelf glanzen nog na, in oker en geel, alsof het vocht er nog op ligt.

In zijn brieven klinkt hoe hij de regen niet alleen schildert, maar ook voelt. Hij schrijft hoe “het lijden soms zo groot is dat het de hele horizon vult alsof het een hopeloze overstroming is.” Toch kijkt hij, steeds opnieuw, naar dat korenveld na de regen. Het is zijn manier om de overmacht van verdriet te bezweren. Waar woorden tekortschieten, daar moet het penseel spreken.

Hooibergen onder een regenachtige hemel is meer dan een landschap. Het is een zelfportret, zonder gezicht. Het veld en de hemel weerspiegelen zijn gemoedstoestand: intens, onrustig, maar ook vol hunkering naar stilte. De boer kan na de bui weer verder met zijn werk, maar de schilder weet dat dit zijn laatste weken zijn. Binnen enkele dagen zal Van Gogh sterven.

Een zijpad – hooibergen en regen in de schilderkunst

Hooibergen hebben altijd een bijzondere plek in de Europese schilderkunst. Voor boeren stonden ze symbool voor overvloed, voor de belofte dat de winter overleefd zou worden. Claude Monet maakte er een hele reeks van, in wisselend licht en onder verschillende seizoenen; bij hem ging het om de dans van kleur en atmosfeer. Bij Van Gogh echter krijgen ze een ander gewicht: de hooiberg wordt een ankerpunt onder een hemel die dreigt uiteen te scheuren.

Ook de regen heeft een dubbele betekenis. In de Japanse prenten die Van Gogh bewonderde, bijvoorbeeld die van Hiroshige, vallen de regenslierten vaak als ritmische lijnen naar beneden, precies zo schildert hij hier de hemel. Maar waar bij Hiroshige regen een natuurlijk ritme is, bijna meditatief, daar wordt het bij Van Gogh geladen met emotie. Regen is een last, maar tegelijk ook een zuivering.

Datering:
Hooibergen onder een regenachtige hemel staat in de literatuur doorgaans gedateerd als ca. 10–15 juni 1890. Een precieze dag is niet overgeleverd, maar op basis van zijn brieven van 9–15 juni wordt de datering in de tweede week van juni 1890 het meest aanvaard.

– Haystacks under a Rainy Sky – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Landschap met een koets en een trein – Vincent van Gogh, juni 1890

Paysage avec une calèche et un train
Donderdag 12 juni 1890
Locatie: gezicht op Rue François-Villon, Rue Gachet

Te zien in: Pushkin Museum, Moskou
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 72 x 90 cm
JH2019 | F760

– Landscape with a Carriage and a Train – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Wijngaarden met uitzicht op Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

Vignobles avec vue sur Auvers
Circa donderdag 12 juni 1890
Locatie: Rue des Meulières, Chaponval, Auvers-sur-Oise

Te zien in: Saint Louis Art Museum, St. Louis
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 64,2 x 79,5 cm
JH 2020 | F 762

– Vineyards with a View of Auvers – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Veld met klaprozen / Papaverveld – Vincent van Gogh, juni 1890

Champ de coquelicots / Champ de pavots
Zaterdag 14 juni 1890
Locatie: onbekend

Te zien in: Kunstmuseum Den Haag, The Hague
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 73 x 91,5 cm
JH 2027 | F 636

– Field with Poppies – Vincent van Gogh, June 1889 –

---

De tuin van Daubigny – Vincent van Gogh, juni 1890

Les Champs
Midden juni 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 51 x 51,2 cm
JH2029 | F765

– Daubigny’s Garden, June 1890 –

---

Korenschoven – Vincent van Gogh, juni 1890

Gerbes de blé
Zondag 15 of maandag 16 juni 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverg op doek
Afmetingen: 64,5 x 48,5 cm
JH2034 | F767

Datering: er is wél een (niet-officiële maar serieuze) precisering door een onderzoeker: Op een Franse analyse (A. Mothe) bij een foto van het schilderij wordt de uitvoerdatum gegeven als zondag 15 of maandag 16 juni 1890 met verwijzing naar brief nr. 643 van 17 juni 1890 aan Paul Gauguin. Deze datering (15–16 juni) is een reconstructie, geen officieel museumbesluit, maar sluit goed aan bij de brieven en de chronologie van de Auvers-periode.

Ears of Wheat – Vincent van Gogh, June 1890

---

Kreupelhout met twee figuren – Vincent van Gogh, juni 1890

Sous-bois avec deux figures
Vrijdag 20 juni, zaterdag 21 en / of zondag 22 juni 1890

Te zien in: Cincinnati Art Museum
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 100,5 cm
JH2041 | F773

– Undergrowth with Two Figures – Vincent van Gogh, June 189 –

---

Witte Huis bij Nacht – Vincent van Gogh,

La Maison blanche, la nuit
Maandag 16 juni 1890

Te zien in: Hermitage Museum, Sint Petersburg
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
JH2031| F766

Het is 16 juni 1890 in Auvers-sur-Oise. Zes weken voor zijn dood zet Vincent van Gogh zijn ezel neer en schildert het Witte Huis bij Nacht. Een eenvoudig huis, een gevel in stilte, maar onder zijn penseel krijgt het iets onheilspellends. Het Hermitage Museum zal er later over zeggen dat het doek de “grote psychologische spanning” uitdrukt waaronder hij op dat moment gebukt gaat. Twee ramen, de ogen van het huis, gloeien rood, als waarschuwingssignalen in de nacht. En boven het dak staat een ster, niet zomaar een lichtpunt, maar een teken van het lot, een symbool van Vincents angst.

Astronomen Donald Olson en Russell Doescher, ruim een eeuw later, rekenen uit dat die ster Venus moet zijn, die in juni 1890 helder schittert rond acht uur ’s avonds. Het detail bevestigt dat Van Gogh niet alleen schildert uit gevoel, maar ook de werkelijkheid van de avondhemel vangt. Hetzelfde huis verschijnt al een maand eerder in Bloeiende kastanjebomen, maar daar nog in lentegroen en zonlicht – nu donker en geladen.

Het schilderij krijgt vervolgens een eigen grillig leven. In de jaren twintig reist het langs Zwitserse tentoonstellingen, om daarna te verdwijnen in de privécollectie van de Duitse industrieel Otto Krebs. De nazi-jaren maken Krebs nog voorzichtiger, hij houdt zijn verzameling angstvallig verborgen. Na de Tweede Wereldoorlog lijkt het doek voorgoed verloren. Vijf decennia lang ligt het weggestopt in de depots van de Hermitage, onzichtbaar, stil. Pas in 1995 duikt het weer op, in een tentoonstelling met kunstwerken die de Sovjets na de oorlog buitmaakten. Daar hangt het naast drie andere Van Goghs uit Krebs’ collectie: Landschap met ploeger, Boerenpaar gaat werken, na Millet en het Portret van Madame Trabuc.

---

Korenvelden bij Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

Champs de blé près d’Auvers
Vrijdag 20, zaterdag 21 en / of zondag 22 juni 1890

Te zien in: Österreichische Galerie Belvedere, Vienna
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 101,1 cm
JH 2038 | F 775

– Wheat Fields near Auvers – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Landschap met het kasteel van Auvers bij zonsondergang – Vincent van Gogh, juni 1890

Paysage avec le château d’Auvers au coucher du soleil
Vrijdag 20, zaterdag 21 en / of zondag 22 juni 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 101 cm
JH2040 | F770

Datering: Vincent schildert Landschap met het kasteel van Auvers bij zonsondergang (F770) in de eerste dagen van een nieuwe en opvallende fase in zijn werk: de periode van de double-square landschappen. Deze term verwijst naar een uitzonderlijk panoramisch doekformaat dat hij uitsluitend in Auvers gebruikt, waarbij de breedte ongeveer tweemaal de hoogte bedraagt (ca. 50 × 100 cm). In totaal maakt hij slechts vier van deze brede, monumentale doeken:
1. F770 – Landschap met het kasteel van Auvers bij zonsondergang
2. F776 – Het dorp Auvers
3. F771 – Korenvelden bij Auvers
4. F775 – Korenveld met kraaien

Uit zijn brieven blijkt dat hij pas op 20 juni 1890 begint aan deze nieuwe, grote panoramische formaten. In zijn brief van die dag schrijft hij voor het eerst dat hij werkt aan “heel brede doeken van de velden”, terwijl in alle eerdere brieven van juni uitsluitend sprake is van portretten, stillevens en kleinere landschappen. Landschap met het kasteel van Auvers is binnen deze vierdelige reeks duidelijk het eerste schilderij: rustiger van toon, nog zoekend naar het brede kader en zonder de dramatische intensiteit die de latere double-square werken kenmerkt.

Omdat het werk qua stijl en chronologie aan het begin van de reeks staat en omdat er vóór 20 juni geen enkel schilderij in dit formaat voorkomt, kan F770 overtuigend worden gedateerd in de allereerste dagen van deze nieuwe fase. Dan is Landschap met het kasteel van Auvers bij zonsondergang het meest logisch geplaatst op: vrijdag 20, zaterdag 21 en zondag 22 juni 1890. Het schilderij vormt daarmee het openingshoofdstuk van Van Goghs korte maar magistrale panoramische periode in Auvers.

Landscape with the Chateau of Auvers at Sunset – Vincent van Gogh, June 1890

---

Portret van Adeline Ravoux – Vincent van Gogh, juni 1890

Portrait d’Adeline Ravoux / La jeune fille en bleu (Het meisje in blauw)
Circa zondag 22 juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 67 x 55 cm
Materiaal: olieverf op doek
JH 2035 | F 768

Adeline Ravoux is twaalf jaar oud en haar vader, Arthur-Gustave Ravoux en moeder, geboren Adeline Touilletrunt runnen de herberg waar Vincent zijn intrek neemt. Ze poseert voor hem, samen met haar zusje Germaine. In dagen schenkt Vincent twee schilderijen aan haar vader: het stadhuis op de feestdag van 14 juli, vol slingers en lampions, en een portret van Adeline.

Na Vincent’s dood blijft het schilderij hangen in de herberg. Het krijgt nauwelijks aandacht, totdat een Amerikaan op doorreis de herberg aandoet en veertig francs biedt voor beide doeken. Voor Arthur-Gustave is het op dat moment een fortuin, maar achteraf blijkt het een koopje.

– Portrait of Adeline Ravoux – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Portret van Adeline Ravoux – Vincent van Gogh, juni 1890

Portrait d’Adeline Ravoux
Circa maandag 23 juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 73,7 x 54,7 cm
JH 2037 | F 769

– Portrait of Adeline Ravoux – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Portret van Adeline Ravoux – Vincent van Gogh, juni 1890

Portrait d’Adeline Ravoux
Tussen dinsdag 24 juni en zondag 29 juni 1890

Te zien in: Cleveland Museum of Art
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: oliverf op doek
Afmetingen: 52 x 52 cm
JH2036 | F 786

De twaalfjarige Adeline Ravoux was de dochter van Arthur-Gustave Ravoux. Van Gogh Logeerde in zijn herberg de herberg in Auvers-sur-Oise. Later schreef ze een memoires over Van Goghs verblijf bij hen. Vincent schildert in Auvers drie portretten van Adeline Ravoux. Twee ontstaan uit zijn verbeelding, één naar het leven. Adeline zelf is er niet gelukkig mee. Ze vindt dat het niet lijkt, dat het meisje op het doek een vreemde is, geen weerspiegeling van haar eigen gezicht.

Adeline is ook getuige van de terugkeer van Van Gogh naar de herberg na het dodelijke incident waarbij hij zichzelf neerschoot: ‘Vincent liep gebogen, zijn buik vasthoudend, opnieuw zijn gewoonte overdrijvend om de ene schouder hoger te houden dan de andere. Moeder vroeg hem: “M. Vincent, we waren angstig, we zijn blij je te zien terugkeren; heb je een probleem gehad?’

Hij antwoordde met pijn in zijn stem: ‘Nee, maar ik heb…’ hij maakte zijn zin niet af, stak de gang over, nam de trap en klom naar zijn slaapkamer. Ik was getuige van deze scène. Vincent maakte op ons zo’n vreemde indruk dat vader opstond en naar de trap ging om te kijken of hij iets kon horen.

– Portrait of Adeline Ravoux- Vincent van Gogh, Juni 1890 –

---

De kleine Arlesienne – Vincent van Gogh, juni 1890

La petite Arlésienne
Tussen dinsdag 24 juni en en zondag 29 juni 1890

Te zien in: Kröller-Müller Museum, Otterlo
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 51,9 x 49,5 cm
JH2056 | F518

In Auvers-sur-Oise, tussen de velden, de boomgaarden en de stille straatjes zoekt Vincent naar rust, maar hij blijft maar werken. Op een dag neemt hij een schets van Paul Gauguin ter hand, een herinnering aan Arles en vertaalt die met zijn eigen penseel in kleur en lijn.

Voor hem zit La petite Arlésienne, een jong meisje uit de Provence, in gedachten verzonken aan een tafel. Het gezicht zacht, bijna dromerig, de houding ingetogen. Hij legt haar niet vast in de felle kleuren van de Zuid-Franse zon, maar in de breekbare tinten die zijn latere werk kenmerken: paars, blauw, warme accenten van rood en oker. Het is niet zozeer een portret van een individu, maar van een wereld die hij achter zich heeft gelaten.

In de kleine Arlésienne zit ook iets van Van Gogh zelf: de hunkering naar eenvoud, naar een bestaan dat niet door onrust wordt verscheurd. Tegelijkertijd spiegelt het schilderij zijn eenzaamheid. Het meisje kijkt weg, verdiept in haar eigen gedachten, onbereikbaar. Zo wordt het doek méér dan een portret. Het is een echo van vriendschap en verlies, van Gauguin en Arles, van de dromen die hij ooit koesterde.

– The Little Arlesienne – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Marguerite Gachet aan de piano – Vincent van Gogh, juni 1890

Marguerite Gachet au piano
Donderdag 26 en / of vrijdag 27 juni 1890

Te zien in: Kunstmuseum Basel
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: Afmetingen: 102,6 x 50 cm
JH2048 | F772

In Marguerite Gachet au piano creëert Vincent van Gogh een intieme en bijna plechtige interieurscène waarin de jonge Marguerite, dochter van dokter Paul Gachet, centraal staat. Het helder wit van haar jurk vangt onmiddellijk het licht en vormt het stralende middelpunt van de compositie. De kunstenaar schreef aan zijn broer Theo dat Marguerite “heel tenger en heel blond” is en dat er “iets gevoeligs en ingetogen in haar” schuilt; precies dat stille innerlijke leven lijkt hij hier tastbaar te willen maken.

De lage, licht verschoven gezichtshoek nodigt de beschouwer uit om niet enkel de musicerende figuur te zien, maar ook de besloten atmosfeer van het salon te ervaren. De trillende penseelstreken—energiek maar opmerkelijk gecontroleerd—versterken de spanning tussen jeugdige elegantie en een melancholie die Van Gogh associeerde met het huis van de familie Gachet. Hij omschreef het destijds als “een eigenaardig huis, vol kunst en melancholie”, een sfeer die subtiel in de kleurcontrasten en de zachte lichtval van het schilderij doorklinkt.

Hoewel Van Gogh dit specifieke werk niet afzonderlijk in zijn brieven benoemt, geeft zijn opmerking dat hij in Auvers portretten maakt “omdat het me rust geeft en omdat het me toelaat mensen te zien zoals ze werkelijk zijn” een sleutel tot de interpretatie. In dit portret streeft hij naar psychologische diepgang eerder dan louter gelijkenis. Marguerite verschijnt zowel aanwezig als teruggetrokken, gevangen in een moment van concentratie dat door de kunstenaar zorgvuldig is geënsceneerd.

– Marguerite Gachet at the Piano – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Boerin tegen een achtergrond van koren – Vincent van Gogh, juni 1890

La paysanne devant un champ de blé
Circa maandag 30 juni 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 92 x 73 cm
JH2053 | F774

– Peasant Woman Against a Background of Wheat – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Jonge Man met Korenbloem – Vincent van Gogh, juni 1890

Jeune homme à la bluet
Juni / begin juli 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 39 x 30,5 cm
JH2050 | F787

In dit portret van een jonge man met een korenbloem vangt Van Gogh zowel de kwetsbaarheid als de waardigheid van een anonieme figuur uit Auvers-sur-Oise. Het gezicht, opgebouwd uit korte, gespannen penseelstreken, toont een uitdrukking die tegelijk terughoudend en introspectief is. De blauwe korenbloem fungeert als een visueel ankerpunt dat de compositie in balans brengt en een gevoel van verfijning toevoegt.

De contrasten tussen de warme huidtonen en de donkere achtergrond versterken de stille aanwezigheid van de geportretteerde. Door deze subtiele spanningen, tussen kleur en licht en eenvoud en emotionele diepte, ontstaat een indringend en menselijk beeld, waarin de jonge man eerder een gemoedstoestand belichaamt dan een nauwkeurig te identificeren persoon.

– Young Man with Cornflower – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Kind met sinaasappel – Vincent van Gogh, juni 1890

Enfant à l’orange
Juni  – begin juli 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 51 cm
JH2057 | F785

In Kind met sinaasappel richt Vincent zijn aandacht op de tedere eenvoud van een alledaags moment. Het kind, frontaal en onbevangen weergegeven, houdt de oranje vrucht met een bijna plechtige ernst vast, alsof het een klein ritueel betreft. De penseelstreken zijn levendig maar gecontroleerd, waardoor de contouren van het gezicht en de handen subtiel vibreren in het licht.

De warme tint van de sinaasappel vormt een opvallend kleuraccent dat de compositie ritme en balans geeft. Het portret verenigt intimiteit en monumentaliteit: een vluchtige handeling wordt een beeld van stille concentratie. Zo weet Van Gogh een eenvoudig gebaar te verheffen tot een universelere reflectie op kinderlijke puurheid en de intensiteit waarmee kinderen hun wereld ervaren.

– Child with Orange – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Tuin in Auvers – Vincent van Gogh, juni 1890

Jardin à Auvers
Juni – begin juli 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 64 x 80 cm
JH 2107 | F 814

Garden in Auvers – Vincent van Gogh, June – July 1890

---

---

Juli 1890 – Vincent van Gogh – Schilderijen Auvers-sur-Oise

---

---

Het bosje – Vincent van Gogh, juli 1890

Le petit bois / Le bosquet
XX juli 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 73 x 92 cm
JH1319 |F817

– The Grove – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenveld met twee hooibergen – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé avec deux meules de foin
XX juli 1890
Locatie: vlakte boven Auvers-sur-Oise

Te zien in: privé collectie; Riehen / Basel- Zwitserland: Fondation Beyeler
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 100 cm
JH12098 | F809

– Cornflowers – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

De koeien, naar Jordaens – Vincent van Gogh, juli 1890

Les Vaches, d’après Jordaens
XX juli 1890

Te zien in: Palais des Beaux-Arts de Lille
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 55 x 65 cm
JH2095 | F822

– The Cows, after Jordaens – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenvelden – Vincent van Gogh, juli 1890

Champs de blé
XX juli 1890

Privé collectie
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 50 x 40 cm
JH2101 | F812

– Wheat Fields – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Meisje in een witte jurk – Vincent van Gogh, juni 1890

La Jeune Fille en blanc / Jeune fille en robe blanche
Circa dinsdag 1 juli 1870

Te zien in: National Gallery of Art, Washington, D.C.
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 66,7 x 45,8 cm
Materiaal: oliverf op doek
JH 2055 | F 788

Half juni schrijft Vincent aan Gauguin: ‘Ik probeer tarwestudies te doen… niets anders dan korenaren met groenblauwe stengels, lange bladeren als groene linten doorschoten met roze, oren die net geel worden, omzoomd met het bleekroze van de stoffige bloem – een roze winde aan de onderkant rond een stengel gedraaid. Daaroverheen, tegen een levendige maar rustige achtergrond, zou ik graag wat portretten willen schilderen.’

Sterker nog, twee schilderijen tonen dezelfde jonge vrouw: ‘…een boerin, grote gele hoed met een knoop van hemelsblauwe linten…’

– Girl in White – Vincent van Gogh, June 1890 –

---

Twee vrouwen wandelend door de velden – Vincent van Gogh, juli 1890

Deux femmes marchant dans les champs
Circa dinsdag 1 juli 1890

Te zien in: McNay Art Museum, San Antonio
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 32 x 64 cm
Materiaal: olieverf op doek
JH2112 | F819

Wanneer Van Gogh op 26 of 27 juni aan Theo schrijft, bespreekt hij het contrast tussen kunst en natuur, tussen observatie en verbeelding, tussen een schilderij van Puvis de Chavannes en een wandeling door het land. “In kleding zie je combinaties van heel mooie lichte kleuren; als je de mensen die je voorbij ziet lopen zou kunnen laten poseren en hun portretten maken, is het even mooi als welke periode uit het verleden ook, en ik denk zelfs dat er in de natuur vaak net zoveel gratie zit als in een schilderij van Puvis, Tussen Kunst en Natuur. Zo zie ik gisteren twee figuren: de moeder in een jurk van diep karmozijn, de dochter in lichtroze met een gele hoed zonder enige versiering, heel gezonde plattelandsgezichten, gebruind door de frisse lucht, verbrand door de zon; vooral de moeder heeft een heel, heel rood gezicht en zwart haar en twee diamanten in haar oren”.

Een uitkomst van Van Goghs overwegingen is dit bijzondere, juweelachtige fries. Het is zijn tastbare antwoord op Puvis de Chavannes’ Inter Artes et Naturam, dat Van Goghs verbeelding bezighoudt vanaf het moment dat hij het ziet op de Salon du Champ de Mars, vlak voordat hij Parijs verlaat voor Auvers. Hij schrijft erover aan Wil op 4 juni: “Er hangt een prachtig schilderij van Puvis de Chavannes op de tentoonstelling. De figuren van de personen zijn gekleed in felle kleuren, en men kan niet zeggen of het hedendaagse kostuums zijn of juist kleding uit de oudheid” 

In Van Goghs compositie, waarin hij het landschap van Auvers combineert, met bloeiende aardappelplanten en groene tarwe, met twee vrouwen in moderne kleren van “mooie lichte kleuren,” generaliseert hij de vormen van het landschap en vereenvoudigt hij de modellering van de figuren. De voorste vrouw wordt omsloten door een enkel vlak contour dat doet denken aan het werk van Gauguin en Bernard. Hij verandert de kleuren van de kleding ten opzichte van wat hij in de natuur waarneemt: de voorste vrouw draagt een jurk die identiek is van kleur aan die van de figuur in Boerin met strohoed zittend in de tarwe, oranje stippen op blauw.

Waarschijnlijk schildert Van Gogh Vrouwen die de velden oversteken eind juni, gelijktijdig met de drie portretten van de jonge boerin. Om dit frieze-achtige formaat, bijna een dubbele rechthoek, te bereiken, knipt Van Gogh een standaard vel op volle grootte bij. Het papier verdonkert inmiddels aanzienlijk.

– Two Women Crossing the Fields – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenveld met kraaien – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé aux corbeaux
Dinsdag 8 juli 1890
Locatie: vlakte boven Auvers-sur-Oise

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50,5 x 103 cm
JH2117 | F779

Dit schilderij toont een wijds korenveld onder een dreigende, bewolkte hemel, doorkruist door kronkelende paden die in verschillende richtingen lopen. In de lucht vliegen zwarte kraaien, die vaak worden geïnterpreteerd als symbolen van naderend onheil of eenzaamheid.

Het schilderij is een krachtig voorbeeld van Van Gogh’s expressieve stijl, met levendige kleuren en energieke, haastige penseelstreken. Het gouden koren contrasteert sterk met de donkere lucht, wat een gevoel van dramatiek en emotie oproept. De compositie straalt een gevoel van onrust en onzekerheid uit, versterkt door de desoriënterende paden en de laaghangende, dreigende wolken.

Hoewel vaak wordt beweerd dat “Korenveld met kraaien” Van Gogh’s laatste schilderij was, is dit niet met zekerheid te zeggen. Het werk wordt echter vaak gezien als een weerspiegeling van zijn innerlijke strijd in zijn laatste levensweken. Hij schreef rond deze tijd aan zijn broer Theo over de “onmetelijkheid van korenvelden onder een bewolkte lucht” en zijn poging om “triestheid en extreme eenzaamheid” in zijn schilderijen uit te drukken.

– Wheatfield with Crows – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenveld onder bewolkte hemel – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé sous un ciel couvert
Woensdag 9 juli 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 50 x 100,5 cm
JH2097 | F778

– Wheat Field under Clouded Sky – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

De tuin van Daubigny – Vincent van Gogh, juli 1890

Le Jardin de Daubigny
Donderdag 10 – dinsdag 15 juli 1890
Locatie: Locatie: 24 rue de Géneral de Gaulle

Te zien in: Kunstmuseum Basel, Zwitserland | Collectie Rudolf Staechelin
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Afmetingen: 50 x 101,5 cm
JH2105 | F777

Van Gogh schreef in een brief van 23 juli 1890 aan zijn broer Theo: “Misschien kijk je eens naar deze schets van de tuin van Daubigny – het is een van mijn meest zorgvuldig doordachte doeken.”
In beide dubbele vierkanten is de tuin ingericht als een gezellige buitenleefruimte met een bank, tafel en stoelen. Op dit schilderij brengen een vrouw, een kat en bloeiende bloemen leven in de setting.

In de tweede versie van het schilderij is de kat overschilderd. De aangelegde tuin, het middelpunt, bevat een rozenperk op de voorgrond en is omgeven door bomen. Op de achtergrond staat een groot huis en een kerk met een romaanse toren.

De prachtig verzorgde en aangelegde tuin van Daubignyverhoogde de postume reputatie van Charles-François Daubigny als een succesvolle, beschaafde man uit Auvers. Het schilderij is gemaakt op “dubbel vierkant” canvas. De eerste studie, in bruikleen gegeven aan het Kunstmuseum Basel door de Rudolf Staechelin Family Foundation, toont links op de voorgrond een zwarte kat.

Datering: Van Gogh schrijft op 8 juli 1890 aan Theo dat hij “encore une grande toile du jardin de Daubigny” aan het maken is. Dit betekent dat het werk op of vlak vóór 8 juli al in uitvoering was. Op 10 juli 1890 schrijft hij opnieuw over de Daubigny-tuin, wat aangeeft dat het werk nog in dezelfde periode werd vervolmaakt.

---

De velden – Vincent van Gogh, juli 1890

Les Champs
Vrijdag 11 juli 1890
Locatie: vlakte boven Auvers-sur-Oise

Privé collectie
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 65 cm
JH2120 | F761

Voor meer informatie over dit schilderij zie: De velden – Vincent van Gogh, juli 1890

– The Fields – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Het stadhuis van Auvers – Vincent van Gogh, juli 1890

La Mairie d’Auvers-sur-Oise
Maandag 14 juli 1890
Locatie: 52–56 Rue du Général de Gaulle,Auvers-sur-Oise

Privé collectie
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 72 x 93 cm
JH2108 | F790

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Het stadhuis van Auvers – Vincent van Gogh, juli 1890

– The Town Hall at Auvers – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenveld met korenbloemen – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé avec bleuets
Half juli 1890
Locatie: vlakte boven Auvers-sur-Oise

Privé collectie, Fondation Beyeler, Riehen / Bazel
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 60 x 81 cm
JH2118 | F808

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Korenveld met korenbloemen – Vincent van Gogh, juli 1890

– Wheat Field with Cornflowers – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenveld met schoven en maaier – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé avec gerbes et faucheur
Half juli 1890

Locatie: vlakte boven Cordeville met Auvers-sur-Oise in de achtergrond
Te zien in: Toledo Museum of Art
JH 1479 | F 559

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Korenveld met schoven en maaier – Vincent van Gogh, juli 1890

– Wheat Stacks with Reaper – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Korenschoven – Vincent van Gogh, juli 1890

Gerbes de blé
Half juli 1890

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Korenschoven – Vincent van Gogh, juli 1890

Te zien in: Dallas Museum of Art
JH2125 | F771

– Sheaves of Wheat – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Landschap bij Auvers in de regen – Vincent van Gogh, juli 1890

Paysage à Auvers sous la pluie
Vrijdag 18 juli 1890

Te zien in: National Museum Cardiff
JH2096 | F811

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Landschap bij Auvers in de regen – Vincent van Gogh, juli 1890

– Landscape at Auvers in the Rain – Vincent van Gogh, July 18, 1890 –

---

Vlakte bij Auvers – Vincent van Gogh, juli 1890

Plaine près d’Auvers
Vrijdag 18 juli of dinsdag 25 juli 1890

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Vlakte bij Auvers – Vincent van Gogh, juli 1890

Te zien in: Neue Pinakothek, München
JH2099 | F782

– Plain near Auvers – Vincent van Gogh, July 18, 1890 –

---

Rieten huisjes van zandsteen in Chaponval – Vincent van Gogh, juli 1890

Chaumières en pierre à Chaponval
Tussen zaterdag 19 en woensdag 23 juli 1890

Te zien in: Kunsthaus Zürich
JH2115 | F780

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Rieten huisjes van zandsteen in Chaponval – Vincent van Gogh, juli 1890

– Thatched Sandstone Cottages in Chaponval – Vincent van Gogh, July 19 – 23, 1890 –

---

De tuin van Daubigny – Vincent van Gogh, juli 1890

Tussen zaterdag 19 en woensdag 23 juli 1890
Locatie: 24 rue de Géneral de Gaulle

Te zien in: Hiroshima Museum of Art
JH2104 | F776

Voor meer informatie over dit schilderij zie: De tuin van Daubigny – Vincent van Gogh, juli 1890

– Daubigny’s Garden – Vincent van Gogh, July 23, 1890 –

---

Korenvelden in Auvers onder bewolkte hemel – Vincent van Gogh, juli 1890

Champ de blé à Auvers sous un ciel nuageux
Na 23 juli 1890

Te zien in: Carnegie Museum of Art, Pittsburgh
JH2102 | F781

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Korenvelden in Auvers onder bewolkte hemel

– Wheat Fields at Auvers under Clouded Sky – Vincent van Gogh, July 1890 –

---

Boerderijen in de buurt van Auvers – Vincent van Gogh, juli 1890

Ferme près d’Auvers
Vrijdag 25 of zaterdag 26 juli 1890

Te zien in: Tate, London
JH2114 | F793

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Boerderijen in de buurt van Auvers – Vincent van Gogh, juli 1890

– Farms near Auvers – Vincent van Gogh, friday or saturday, July 25 or 26, 1890 –

---

Boomwortels – Vincent van Gogh, juli 1890

Racines d’arbres
Zondag 27 juli 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
JH 2113 | F 816

Voor meer informatie over dit schilderij zie: Boomwortels – Vincent van Gogh, juli 1890

– Tree roots – Vincent van Gogh, Sunday, July 27, 1890 –

---

---