Boomwortels – Vincent van Gogh, juli 1890

Boomwortels – Vincent van Gogh, juli 1890

Racines d’arbres
Zondag 27 juli 1890
Locatie: ter hoogte van manoir de Colombières, Auvers-sur-Oise,

Boomwortels – Vincent van Gogh, juli 1890

Te zien in: Van Gogh Museum, Amsterdam
Geschilderd tijdens Van Gogh’s verblijf in Auvers-sur-Oise
Materiaal: olieverf op doek
Afmetingen: 50 x 100 cm
JH 2113 | F 816

Naar vorige schilderij van Van Gogh – Boerderijen in de buurt van Auvers
(zoveel mogelijk op datum)

Vincent van Gogh schildert Boomwortels op zondag 27 juli 1890, enkele uren voordat hij zichzelf verwondt met een pistoolschot. Het werk blijft onvoltooid, maar juist daarin ligt een rauwe kracht besloten. Op het doek verschijnt een steile helling, dicht begroeid met boomstammen en verstrengelde wortels die zich vastklampen aan de aarde. De compositie is compact en beklemmend; er is geen horizon, geen lucht, slechts een wirwar van vormen en kleuren die de blik gevangen houdt.

De voorstelling toont hakhoutbomen boven op een oude mergelafgraving, een landschappelijk verschijnsel dat destijds veel voorkomt rond Auvers-sur-Oise. Van Gogh kent deze omgeving goed en wandelt er vaak. Hij kiest hier niet voor een idyllisch vergezicht, maar voor een fragment van de natuur, bijna op ooghoogte, alsof hij er middenin staat. De felle blauwen, groenen en okers botsen tegen elkaar en versterken het gevoel van spanning en onafheid.

Kunsthistorisch wordt Boomwortels vaak gezien als Van Goghs laatste schilderij. Het werk toont geen expliciete wanhoop, maar wel een extreme concentratie op structuur, ritme en groei. De wortels lijken tegelijk vitaal en kwetsbaar: ze leven, maar liggen bloot. Die dubbelheid maakt het schilderij tot een van zijn meest indringende late werken, waarin energie en breekbaarheid samenvallen.

Ansichtkaart Rue Daubigny, Auvers-sur-Oise waarin het schilderij Boomwortelsvan Van Gogh te zien is, 1900-1910

De exacte plek die Van Gogh afbeeldt, is inmiddels geïdentificeerd en wordt genoemd als kandidaat voor mondiaal cultureel erfgoed. Toch draait de actuele discussie minder om kunsthistorische erkenning en meer om eigendom. Van wie is de grond precies? En wie is juridisch eigenaar van de bomen en hun wortels? Deze vragen leiden tot vertraging en bestuurlijke stilstand.

De wortels bevinden zich vandaag de dag achter een grijs schot, afgeschermd van de openbare ruimte. Dat zorgt voor groeiende frustratie bij inwoners en bezoekers, die juist hopen op zichtbaarheid en toegankelijkheid. Waar het schilderij wereldwijd wordt bewonderd, blijft de fysieke plek onopvallend en afgesloten.

Tree roots – Vincent van Gogh, Sunday, July 27, 1890

Overlijden van Vincent van Gogh in de L’Echo Pontoisien, 7augustus 1890