Beste filosofische boeken aller tijden – een top 55

Beste filosofische boeken aller tijden

We hebben het hier niet over de eerste de beste vijf stuiverromannetjes. We hebben het hier over het beste wat onze wereldwijde cultuur heeft voortgebracht op het grensgebied tussen literatuur en wetenschap.

Het beste en het mooiste is van Plato: de staat. Hoewel dit boek ook licht fascistoïde trekjes kent, is er veel meer in te lezen. Lees meer…

Hier → lees je meer over filosofie op deze website.

Beste filosofische boeken aller tijden

1. Plato – Politeia

De Staat of De Republiek

Gepubliceerd In: 380 voor Christus in Griekenland

Plato

De essentie van Plato’s Politeia omvat verschillende belangrijke concepten en ideeën die Plato presenteerde over de aard van rechtvaardigheid, de ideale staat en de rol van filosofie in het leiden van een goed leven.

Plato stelt voor een ideale staat te creëren waarin de samenleving is gestructureerd op basis van rechtvaardigheid. Hij presenteert een hiërarchie van burgers, waarbij de heersende klasse bestaat uit filosofen-koningen, gevolgd door krijgers en tot slot de arbeidersklasse.

Rede, moed en verlangen

Plato introduceert het concept van de ziel als bestaande uit drie delen – rede, moed en verlangen. Hij vergelijkt deze delen van de ziel met de klassen van de samenleving en stelt dat rechtvaardigheid ontstaat wanneer deze drie delen in harmonie zijn.

Een van de meest bekende passages in Politeia is de allegorie van de grot, waar Plato beschrijft hoe mensen in een staat van onwetendheid leven en vastzitten in een wereld van schaduwen. De filosofen worden vergeleken met degenen die uit de grot komen en het echte, ware begrip van de wereld verkrijgen.

Plato benadrukt het belang van filosofen als leiders van de staat, omdat zij het vermogen hebben om het goede te begrijpen en na te streven. Hij stelt voor dat filosofen moeten worden opgeleid en de staat moeten leiden, in plaats van alleen politici of krijgers.

Een rechtvaardige samenleving

Door dialogen tussen Socrates en verschillende personages, onderzoekt Plato de aard van rechtvaardigheid en wat het betekent om een rechtvaardig individu en een rechtvaardige samenleving te zijn.

In essentie streeft Plato ernaar een visie te presenteren van een ideale staat gebaseerd op rechtvaardigheid, waarin filosofen de leiding hebben en waar de samenleving harmonieus functioneert volgens deugdzaamheid en het goede.

2. Aristoteles – Ethica Nicomachea

Gepubliceerd In: 350 voor Christus in Griekenland

Aristoteles

Ethica Nicomachea is één van de meest invloedrijke werken in de ethiek en behandelt verschillende aspecten van de menselijke moraal en deugdzaamheid.

Cultiveren van deugdzaamheid

Aristoteles begint met de veronderstelling dat het doel van het menselijk leven is om gelukkig te zijn. Hij betoogt dat dit bereikt wordt door het cultiveren van deugdzaamheid, wat hij definieert als een juiste dispositie of karaktereigenschap die leidt tot een goed leven. Hij onderscheidt verschillende soorten deugden, zoals morele deugden en intellectuele deugden.

Het Griekse woord Eudaimonia wordt vaak vertaald als ‘gelukkig zijn’ of ‘bloei’. Aristoteles beschouwt eudaimonia als het hoogste goed en doel van het menselijk leven. Hij betoogt dat eudaimonia wordt bereikt door het uitoefenen van deugdzaamheid en het vervullen van onze natuurlijke potenties als mens.

Morele karakter

Aristoteles onderzoekt de aard van het morele karakter en de ontwikkeling ervan. Hij betoogt dat deugdzaamheid het resultaat is van gewoontevorming en training, waarbij individuen de juiste handelingen leren uitvoeren op de juiste manier en op het juiste moment, en dit doen uit een intrinsiek verlangen naar het goede.

Aristoteles bespreekt ook de relatie tussen ethiek en politiek, waarbij hij betoogt dat de deugdzame persoon niet alleen zijn eigen geluk nastreeft, maar ook bijdraagt aan het algemeen welzijn van de gemeenschap. Hij beschrijft de ideale staat als een gemeenschap van deugdzame mensen die samen streven naar eudaimonia.

De gulden middenweg

Een van de meest bekende concepten uit Ethica Nicomachea is de leer van de gulden middenweg. Aristoteles betoogt dat de deugdzame persoon zich niet te veel of te weinig inzet voor bepaalde handelingen, maar een matige houding aanneemt die passend is voor elke situatie.

Ethica Nicomachea gaat over de zoektocht naar het goede leven en hoe dit te bereiken door deugdzaamheid, geluk en een harmonieuze relatie met anderen en de samenleving.

3. René Descartes – Meditationes de prima philosophia

Gepubliceerd In: 1641 in Frankrijk

René Descartes

‘Meditaties over de Eerste Filosofie’ is één van Descartes’ meest invloedrijke werken en is een mijlpaal in de moderne westerse filosofie. De essentie ervan kan worden samengevat als Descartes’ zoektocht naar zekerheid en kennis door systematische twijfel en rationele argumentatie.

Alles in twijfel trekken

In de ‘Meditaties’ voert Descartes een reeks gedachte-experimenten uit waarin hij alles wat hij ooit als waarheid heeft beschouwd in twijfel trekt. Hij begint met het betwijfelen van zijn zintuiglijke waarnemingen, zoals het idee dat de wereld om hem heen echt is.

Hij gaat dan verder met het in twijfel trekken van filosofische en wetenschappelijke overtuigingen. Uiteindelijk blijft hij alleen over met het bestaan van zijn eigen denken: ‘cogito, ergo sum’ (ik denk, dus ik ben).

De essentie van de ‘Meditaties’ ligt dus in Descartes’ zoektocht naar een onbetwistbare basis voor kennis. Hij gebruikt het proces van systematische twijfel om tot de conclusie te komen dat het bestaan van zijn eigen denken het enige is dat hij als absoluut zeker kan beschouwen.

Van daaruit bouwt hij geleidelijk aan zijn filosofische systeem op, waarbij hij argumenten presenteert voor het bestaan van God, de realiteit van de externe wereld en de betrouwbaarheid van de wetenschappelijke kennis.

4. Betrand Russel – A History of Western Philosophy

Een geschiedenis van de Westerse Filosofie

Gepubliceerd In: 1946 in Groot-Brittannië

5. Robert M. Pirsig – Zen and the Art of Motorcycle Maintenance

Zen en de Kunst van het Motoronderhoud

Gepubliceerd In: 1974 in Verenigde Staten

6. Marcus Aurelius – Ta eis heauton

Meditaties

Gepubliceerd In: 150 voor Christus in Italië

7. Immanuel Kant – Kritik der reinen Vernunft

Kritiek van de zuivere rede

Gepubliceerd In: 1781 in Duitsland

8. David Hume – A Treatise of Human Nature

Gepubliceerd In: 1739 in Groot-Brittannië

9. Thomas van Aquino – Summa theologiae

Hoofdzaak van de theologie

Gepubliceerd In: 1265 in Italië

10. Friedrich Nietzsche – Jenseits von Gut und Böse

Voorbij goed en kwaad

Gepubliceerd In: 1886 in Duitsland

11. Thomas Hobbes – Leviathan

Gepubliceerd In: 1651 in Groot-Brittannië

12. Arthur Schopenhauer – Die Welt als Wille und Vorstellung

De wereld als wil en voorstelling

Gepubliceerd In: 1818 in Duitsland

13. Friedrich Nietzsche – Also sprach Zarathustra

Aldus sprak Zarathoestra

Gepubliceerd In: 1883 in Duitsland

14. Ayn Rand – Atlas Shrugged

Wereldschok; Atlas in staking en De kracht van Atlantis

Gepubliceerd In: 1957 in Verenigde Staten

Deze roman, geschreven door Ayn Rand, is één van de belangrijkste werken van de filosofische beweging van het objectivisme.

In een dystopische toekomstig Amerika is de economie aan het instorten door een toenemende overheidsbemoeienis en regulering. De protagonisten zijn individuen die streven naar creativiteit, innovatie en persoonlijke verantwoordelijkheid.

Een mysterieuze figuur genaamd John Galt roept de ‘denkers’ van de wereld op om in staking te gaan, waardoor de samenleving wordt geconfronteerd met een totale ineenstorting.

Het verhaal volgt Dagny Taggart, een ambitieuze spoorwegmagnaat, en Hank Rearden, een briljante staalmagnaat, terwijl ze worstelen met de toenemende onderdrukking van de overheid en de maatschappelijke druk om hun creatieve vermogens te onderdrukken.

Terwijl ze de wereld om hen heen zien afbrokkelen, zoeken ze naar antwoorden en vinden ze uiteindelijk John Galt en zijn beweging van ‘denkers’.

Filosofie van het objectivisme

Atlas Shrugged is doordrenkt van de filosofie van het objectivisme, dat de nadruk legt op rationeel egoïsme, individuele vrijheid en het streven naar persoonlijk geluk.

Het benadrukt ook de destructieve aard van collectivisme en het belang van de productieve krachten in de maatschappij. De roman onderzoekt diepgaand thema’s zoals de aard van moraliteit, de rol van de overheid en de waarde van het individu in de samenleving.

15. Jostein Gaarder – Sophie’s World

De wereld van Sofie

Gepubliceerd In: 1991 in Noorwegen

16. Ludwig Wittgenstein – Philosophische Untersuchungen

Filosofische onderzoekingen

Gepubliceerd In: 1953 in Oostenrijk

17. Simone de Beauvoir – Le Deuxième Sexe

De tweede sekse

Gepubliceerd In: 1949 in Frankrijk

18. Martin Heidegger – Sein und Zeit

Zijn en tijd

Gepubliceerd In: 1927 in Duitsland

19. Jean-Jacques Rousseau – Du contrat social ou principes du droit politique

Het maatschappelijk verdrag of Beginselen der staatsinrichting

Gepubliceerd In: 1762 in Frankrijk

20. John Locke – Essay Concerning Human Understanding

Gepubliceerd In: 1869 in Groot-Brittannië

21. Laozi – Tao Te Ching

Gepubliceerd In: 300 voor Christus in China

22. John Rawls – A Theory of Justice

Een theorie van rechtvaardigheid

Gepubliceerd In: 1971 in Verenigde Staten

23. Ludwig Wittgenstein – Tractatus Logico-Philosophicus

Logisch filosofisch tractaat

Gepubliceerd In: 1992 in Oostenrijk

24. Jean-Paul Sartre – L’être et le néant: Essai d’ontologie phenomenologique

Het zijn en het niet; proeve van een fenomenologische ontologie

Gepubliceerd In: 1943 in Frankrijk

25. Bertrand Russell & Alfred Norton Whitehead – Principia Mathematica

Gepubliceerd In: 1903 in Groot-Brittannië

26. W.V.O Quine – Word and Object

Gepubliceerd In: 1960 in Verenigde Staten

In  Word and Object onderzoekt Quine de relatie tussen taal, betekenis en de werkelijkheid. Hij introduceert zijn beroemde stelling van de ‘radicale vertaalbaarheid’, waarin hij betoogt dat er geen principiële grenzen zijn voor het vertalen van concepten tussen talen, hoewel dit vertaalproces vaak complex is.

Quine benadrukt ook het belang van de empirische basis van onze kennis en betoogt dat alle kennis theoretisch beladen is, waardoor hij de traditionele onderscheiding tussen analytische en synthetische oordelen uitdaagt.

Een ander belangrijk concept dat Quine in “Word and Object” introduceert, is het idee van ‘radicaal vertalen’. Dit houdt in dat we de betekenis van termen in een vreemde taal proberen te begrijpen door ze te vertalen naar onze eigen taal en context.

Quine betoogt dat deze vertaling afhankelijk is van onze achtergrondkennis en conceptuele kaders, waardoor de betekenis van termen altijd enigszins ambigu en contextafhankelijk is.

Over het algemeen stelt Quine in Word and Object dat de betekenis van woorden en concepten niet los kan worden gezien van hun context en dat onze kennis altijd beperkt is door onze waarnemingen en interpretaties van de wereld om ons heen.

27. Thomas Nagel – What Does It All Mean?

Gepubliceerd In: 1987 in Verenigde Staten

28. Saul Kripke – Naming and Necessity

Gepubliceerd In: 1972 in Verenigde Staten

29. Thomas Kuhn – The Structure of Scientific Revolutions

De structuur van wetenschappelijke revoluties

Gepubliceerd In: 1962 in Verenigde Staten

30. George Berkeley – Principles of Human Knowledge

Gepubliceerd In: 1710 in Groot-Brittannië

31. John Stuart Mill – On liberty

Over vrijheid

Gepubliceerd In: 1859 in Groot-Brittannië

32. Alfred Norton Whitehead – Process and Reality

Gepubliceerd In: 1929 in Groot-Brittannië

33. Walter Benjamin – Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit

Het kunstwerk in het tijdperk van mechanische reproductie

Gepubliceerd In: 1935 in Duitsland

34. A.J.  Ayer – Language, Truth and Logic

Gepubliceerd In: in Groot-Brittannië

35. John Dewey – Experience and Nature

Gepubliceerd In: 1929 in Verenigde Staten

36. A.J.  Ayer – The Central Question of Philosophy

Gepubliceerd In: in Groot-Brittannië

37. Georg Friedrich Hegel – Phänomenologie des Geistes

Fenomenologie van de geest

Gepubliceerd In: 1807 in Duitsland

38. Niccolo Machiavelli – Il principe

De vorst

Gepubliceerd In: 1532 in Italië

39. Hans-Georg Gadamer – Wahrheit und Methode

Truth and Method

Gepubliceerd In: 1960 in Duitsland

40. Karl Marx – Communist Manifesto

Communistisch Manifest

Gepubliceerd In: 1848 in Duitsland

41. George Berkeley – Three Dialogues Between Hylas and Philonous

Gepubliceerd In: 1713 in Groot-Brittannië

42. Albert Camus – Le Mythe de Sisyphe

De mythe van Sisyphus

Gepubliceerd In: 1942 in Frankrijk

43. Maurice Merleau-Ponty – Phénoménologie de la perception

Fenomenologie van de ervaring

Gepubliceerd In: 1945 in Frankrijk

44. John Stuart Mill – Utilitarianism

Gepubliceerd In: 1861 in Groot-Brittannië

45. George Edward Moore – Principia Ethica

Gepubliceerd In: 1903 in Groot-Brittannië

46. Alisdair MacIntyre – After Virtue

Gepubliceerd In: 1981 in Groot-Brittannië

47. William James – Pragmatism. A New Name for Some Old Ways of Thinking

Gepubliceerd In: 1967 in Verenigde Staten

48. Karl Popper – Logik der Forschung

The Logic of Scientific Discovery

Gepubliceerd In: 1935 in Oostenrijk

49. Georg Friedrich Hegel – Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte

Lezingen over de filosofie van de geschiedenis

Gepubliceerd In: 1822 in Duitsland

50. Edmund Husserl – Logische UntersuchungenÂ

Gepubliceerd In: 1900 in Duitsland

51. Aristoteles – Metafysica

Gepubliceerd In: 350 voor Christus in Griekenland

52. Fyodor Dostoyevsky – The Brothers Karamazov

De gebroeders Karamazov

Gepubliceerd In: 1879-1880 in Rusland

53. Edmund Husserl – Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologischen Philosophie

Gepubliceerd In: 1913 in Duitsland

54. Sissela Bok – Lying: Moral Choice in Public and Private Life

Gepubliceerd In: 2011 in Verenigde Staten

55. Epictetus – Enchiridion

Gepubliceerd In: 100 in Griekenland

56. Voltaire – Candide

Candide

Gepubliceerd In: 1759 in Frankrijk

57. Herbert Hart – The Concept of Law

Gepubliceerd In: 1961 in Groot-Brittannië

zie hier de top 100 gratis boeken 2021 Project Gutenberg.

Top 55 Beste filosofische boeken aller tijden

Hieronder kun je de telling controleren. De letters staan voor de website waar de boeken op de lijst staan. ‘pt’ betekent punten. De punten zijn uitgedeeld in relatie tot de stand op de betreffende lijst.

SW – Stephan Wetzels: De belangrijkste filosofische boeken van de 20e eeuw

WR – Why to read: Philosophy Books: 10 Best Philosophy Books Of All Time

BS – Book Scrolling: Best Philosophy Books Of All Time

BP – Bloomsbury Publishing: The Twenty Greatest Philosophy Books

GR – Good Read: Best philosophy books

OL – Online University: 15 Philosophy Books Every Business Student Should Read